Bu, Erken Dönem Hristiyan eserlerinden biri olan Barnabas Mektubu’nun Türkçe çevirisidir.

Giriş

Metnin Genel Görünümü

Barnabas’ın Mektubu, ilk apostolik babaların en tuhaf ve etkili eserlerinden biridir. Bir mektup olarak anılsa da, bir mektupta beklenen tüm özelliklerden yoksundur: tanıtıcı bir hedef kitle, adres veya gönderici yoktur. Aslında, daha çok teolojik bir inceleme gibi okunur. Mektubun temel mesajı, Eski Ahit’in, orijinal bağlamında bile, Yahudiler tarafından yanlış anlaşıldığı ve yanlış uygulandığı ve her zaman ruhsal bir şekilde Mesih’e işaret ettiğidir. Sonuç olarak, mektupta çok güçlü bir Yahudi karşıtı önyargı vardır.

Eser iki bölüme ayrılmıştır: Birincil incelemeyi içeren ana gövde (1-17) ve apostolik yazı Didake’de de bulunan “İki Yol” (18-21) üzerine bir öğretiyi içeren ikinci bölüm. Apostolik yazılar arasında Barnabas’a özgü olan şey, alegori ve gematria’nın yoğun kullanımıdır (9:7-9). Sünnetli rahiplere (9:6) atıf yapması (Mısır’da gerçekleştiği bilinen bir uygulama), alegori ve gematria kullanımı ve Codex Sinaitikus’a dahil edilmesi (1859’da tamamlanmış haliyle bulunmuş, Vahiy kitabından sonra ve Hermas’ın Çobanı’ndan önce dahil edilmiştir) toplu olarak mektubun muhtemelen Mısır’da, belki de İskenderiye’de yazıldığı yönündeki yaygın kabul görmüş teoriye katkıda bulunmaktadır. Bu yazı “tartışmalı yazılardan” biri olarak kabul edilmiştir: bazı erken kilise babaları arasında kanonik olarak görüldü, ancak diğerleri tarafından reddedilmiştir.

Yazar

Yazarı bilinmemektedir. Başlık eseri Barnabas’a atfetse de, bunun bir pseudepigrapha eseri olduğu ve gerçek yazarın kimliğinin bilinmediği konusunda neredeyse evrensel bir fikir birliği vardır. Barnabas isminin kullanımı yalnızca kolaylık amaçlıdır. İronik olarak, yazarın Yahudi karşıtı yönelimine rağmen, yazar neredeyse kesinlikle Yahudiydi. Bunun kanıtı, kitabın görünüşte haggadah ve halakhah olarak ikiye bölünmüş yapısından geliyor: sırasıyla ana inceleme ve “İki Yol”. Yazar ayrıca Eski Ahit pasajlarının yorumunda hahamların Midraş’ını yoğun bir şekilde kullanmakta bulunur. Yazarın Mısırlı (muhtemelen İskenderiyeli) bir Yahudi Hristiyan olması muhtemeldir.

Tarih

Yazının tarihi belirsiz olsa da en önemli iç kanıt yazarın yıkılmış tapınak ve çağdaş yeniden inşası hakkındaki tartışmasından gelir (16:3-4). Tapınak MS 70’te yıkılmıştır. MS 132’de başlayan Bar Kohba İsyanı, felaketli bir yenilgi ve Yahudilerin Yeruşalim’den çıkarılmasıyla sonuçlanmıştır. Bu nedenle mektubun MS 70-130 arasında bir zamanda yazılmış olması gerekir.

Barnabas Mektubu (Tam Metin)

Bölüm 1

1. Oğullar ve kızlar, bizi sevmiş olan Rab’bin adıyla esenlik içinde selamlar.

2. Size yönelik Tanrı’nın büyük ve zengin olan hükümlerini [görerek], kutsanmış ve görkemli ruhlarınız üzerine aşırı ve ölçüsüz bir şekilde seviniyorum; aldığınız ruhsal armağanın lütfu o kadar ki içkindir!

3. Bu nedenle, kurtulmayı umarak kendimi daha da çok kutluyorum. Çünkü gerçekten, aranızda Rab’bin zengin pınarından Ruh’un üzerinize döküldüğünü görüyorum. Böylece [benim tarafımdan] özlenen görünümünüz beni hayrete düşürdü.

4. Öyleyse, buna ikna olmuş ve kendi içimde, aranızda birçok şey söylediğimi fark etmiş olarak, Rab’bin doğruluk yolunda bana eşlik ettiğini biliyorum. Ben de şuna tamamen mecburum: sizi kendi canımdan çok sevmeye; çünkü aranızda O’nun yaşamının umudu üzerinde büyük bir iman ve sevgi yaşamaktadır.

5. Dolayısıyla, bunu hesaba katmış olarak, aldığım şeyin bir kısmını sizinle paylaşmak beni ilgilendirirse, bu tür ruhlara hizmet etmiş olmam benim için bir ödül olacaktır. Size azar azar göndermeye gayret ettim ki imanınızla birlikte siz de tam bilgiye sahip olasınız.

6. Öyleyse Rab’bin üç öğretisi vardır: imanımızın başlangıcı ve sonu olan yaşamın umudu; yargılamanın başlangıcı ve sonu olan doğruluk; ve doğruluk işlerinin sevinç ve coşku tanıklığı [olan] sevgi.

7. Çünkü Efendi, peygamberler aracılığıyla bize geçmiş olanları ve şimdiki şeyleri bildirdi ve gelecek olan şeylerin tadına bakmanın ilk meyvelerini verdi. Bunların birer birer gerçekleştiğini gördüğümüze göre, tıpkı O’nun söylediği gibi, biz O’nun korkusuna daha zengin ve daha yüce bir şekilde yaklaşmalıyız.

8. Ve ben, bir öğretmen olarak değil, sizden biri olarak, size birkaç şey göstereceğim ki şimdiki şeylerde sevinesiniz.

Bölüm 2

1. Dolayısıyla, günler kötü olduğundan ve İşleyenBuradaki “İşleyen” ifadesi Şeytan’ı belirtmektedir. yetkiye sahip olduğundan, kendimize dikkat ederek Rab’bin buyruklarını aramalıyız.

2. Öyleyse imanımızın yardımcıları korku ve dayanıklılıktır; ve bize müttefik olanlarsa sabır ve özdenetimdir.

3. Rab’be ilişkin bu şeyler saf bir şekilde kaldığı sürece bilgelik, anlayış, ilim ve bilgi onlarla birlikte sevinir.

4. Çünkü O, tüm peygamberler aracılığıyla ne kurbanlara, ne yakmalık sunulara ne de [diğer] sunulara ihtiyacı olduğunu bize açıklamıştır [ve] şöyle demiştir:

5. “Kurbanlarınızın çokluğu Bana nedir?” diyor Rab. “Yakmalık sunularla doluyum; kuzuların yağını, boğaların ve keçilerin kanını istemiyorum; ne de Bana görünmeye gelmenizi [istiyorum]. Bunları elinizden kim aradı? Avlumda yürümeye devam etmeyeceksiniz. İnce un getirirseniz bile boştur. Buhur Benim için iğrençtir; yeni aylarınıza ve Şabatlarınıza dayanamıyorum.”Yeşaya 1:11-14.

6. Böylece, Rabbimiz İsa Mesih’in yeni yasasının, zorunluluk boyunduruğu olmaksızın, insan eliyle yapılmamış bir kurbanı olması için bu şeyleri ortadan kaldırdı.

7. Ve onlara yine şöyle diyor: “Atalarınıza Mısır diyarından çıktıklarında Bana yakmalık sunular ve kurbanlar getirmelerini buyurdum mu?

8. Aksine, onlara şunu buyurdum: ‘İçinizden hiçbiri komşusuna karşı yüreğinde kötü kin beslemesin ve yalan yere ant içmeyi sevmesin.’”Yeremya 7:22; Zekeriya 8:17.

9. Bu nedenle, anlayışsız olmadığımız için Babamızın iyiliğinin amacını kavramalıyız. Çünkü O, onlar gibi yoldan sapmadan, Kendisine nasıl yaklaşabileceğimizi aramamızı isteyerek bize konuşuyor.

10. Öyleyse bize şöyle diyor: “Rab’bin kurbanı kırık bir yürektir;Mezmurlar 51:17. Rab’be hoş olan koku, kendisini Biçimlendirmiş Olan’ı yücelten yürektir.”Kaynağı bilinmemektedir. O hâlde kardeşler, kurtuluşumuz konusunda titiz olmalıyız; aksi takdirde Kötü Olan, aramıza aldatmayı sızdırıp bizi hayatımızdan atmasın.

Bölüm 3

1. Onlara bu şeyler hakkında yine [şöyle] konuşur: “Neden Benim için oruç tutuyorsunuz?” diyor Rab. “Böylece bugün sesiniz bir haykırışta duyulsun. Bu, Benim seçtiğim oruç değildir” diyor Rab; “[yani] bir insanın sadece kendi canını alçaltması değildir.

2. Boynunuzu bir halka gibi eğseniz, çul giyseniz ve küllerden bir yatak serseniz bile, bunu kabul edilebilir bir oruç olarak adlandırmayacaksınız.”Yeşaya 58:5.

3. Ama bize diyor ki: “İşte, Benim seçtiğim oruç budur” diyor Rab: “Her türlü haksızlık bağını çöz. Zorlayıcı sözleşmelerin düğümlerini çöz. Ezilmiş olanları afla gönder ve her tür haksız [borç] kaydını parçala. Ekmeğini aç olanla paylaş ve çıplak birini görürsen onu giydir. Evsizleri evine al ve yoksul birini görürsen onu hor görme; kendi soyunun ev halkından hiç kimseyi de [hor görme].

4. O zaman ışığın erkenden parlayacak, şifaların çabuk filizlenecek, doğruluk önünden gidecek ve Tanrı’nın görkemi seni saracak.

5. O zaman haykıracaksın ve Tanrı seni duyacak. Eğer kendinden bağı, el uzatmayıBazı uzmanlar, bu ifadenin yalan yere ant içmeye bir gönderme olabileceğini düşünmektedir. ve bir şikâyet sözünü kaldırırsan ve eğer aç olana ekmeğini kendi canından verirsen ve alçaltılmış cana merhamet edersen, sen daha konuşurken O, ‘İşte, Ben buradayım’ diyecek.”Yeşaya 58:6-10.

6. Şu amaçla, kardeşler: Sabırlı Olan, Sevgilisi’nde hazırladığı halkın içtenlikle iman edeceğini önceden görmüş olduğu için, her şeyi bize önceden bildirdi ki onlarınBurada Yahudiler ve Yahudilerin yasası kastedilmektedir. yasasına yeni katılanlar gibi kıyıya vurmayalım.Grekçedeki προσρήσσω fiili, özellikle bir geminin kayalığa çarpmasını veya kıyıya vurmasını ifade eder; burada mecazî olarak felakete uğramak anlamında kullanılmıştır.

Bölüm 4

1. Dolayısıyla, şimdiki şeyler hakkında gayretli bir şekilde inceleyerek bizi kurtarabilecek şeyleri aramamız gerekir. Bu nedenle, yasasızlığın tüm işlerinden tamamen kaçalım; yoksa yasasızlığın işleri bizi yetişsin. Ve şimdiki zamanın aldatmasından nefret edelim ki gelecek [çağ] uğruna sevilelim.

2. Kendi canımıza dinlenme vermeyelim; yoksa günahkârlarla ve kötülerle birlikte koşma yetkisine sahip olur ve onlara benzeriz.

3. Yazılmış olduğu gibi, son sürçme taşı yakındadır. Hanok’un dediği gibi: “Çünkü Efendi, Sevgilisi’nin acele edip mirasa gelmesi için zamanları ve günleri kısaltmıştır.”1. Hanok 80:2.

4. Ayrıca peygamber şöyle der: “Yeryüzünde on krallık hüküm sürecek ve sonra krallıklardan, üç krallığı birinin altına indirecek küçük bir kral ortaya çıkacaktır.”Daniel 7:24.

5. Aynı şekilde Daniel onun hakkında şöyle der: “Ve dördüncü canavarı gördüm: kötü, güçlü ve denizdeki bütün canavarlardan daha vahşi; ayrıca ondan on boynuzun nasıl çıktığını ve onlardan küçük bir boynuzun, bir dalın, nasıl üç büyük boynuzu birinin altına indirdiğini.”Daniel 7:7.

6. Öyleyse anlamalısınız. Hatta sizden biri olarak, özellikle de herkesi kendi canımdan daha çok sevdiğim için, şimdi kendinize dikkat etmenizi ve bazıları gibi günahlarınızı yığarak, “Antlaşma onlarınBurada İsrail halkı kastedilmektedir. ve bizimdir” diye söyleyenlere benzememenizi rica ediyorum.

7. [Antlaşma] bizimdir; fakat onlar, Musa onu alır almaz, [onu] sonuna dek böyle kaybettiler. Çünkü Kutsal Yazı şöyle der: “Ve Musa dağda kırk gün kırk gece olup oruç tutarak Rab’den antlaşmayı aldı: Rab’bin elinin parmağıyla yazılmış taş levhaları.

8. Ama putlara yöneldiklerinde onu kaybettiler. Çünkü Rab şöyle diyor: ‘Musa, Musa, çabuk in, çünkü Mısır diyarından çıkardığın halkın yasasızlık etti.’Mısır’dan Çıkış 32:7. Ve Musa anlayıp iki levhayı elinden attı. Ve onların antlaşması kırıldı ki sevgili İsa’nın [antlaşması] yüreklerimize O’nun imanının umuduyla mühürlensin.

9. Dahası, birçok şey yazmak istesem de —bir öğretmen olarak değil, seven birine yakışır şekilde, sahip olduğumuzdan eksik kalmamak için— sizin süprüntünüz olarak size yazmaya gayret ettim. Dolayısıyla son günlerde dikkat edelim. Çünkü şimdiki yasasız zamanda ve gelecekteki sürçme taşlarında Tanrı’nın oğullarına yakışır bir şekilde direnmezsek, imanımızın tüm zamanı bize hiçbir fayda sağlamayacaktır; öyle ki Kara Olan [içeri] sızmasın.Didake 16:2.

10. Her türlü boşluktan kaçalım. Kötü yolun işlerinden tümüyle nefret edelim. Kendinize göre çekilip sanki çoktan aklanmış gibi tek başınıza yaşamayın; ama aynı yerde bir araya gelip ortak yararı birlikte araştırın.

11. Çünkü Kutsal Yazı, “Kendilerinde bilge ve kendi görüşlerinde anlayışlı olanların vay hâline”Yeşaya 5:21. der. Ruhsal olalım. Tanrı’ya mükemmel bir tapınak olalım. İçimizde olduğu kadar Rab korkusunu derin derin düşünelim ve O’nun buyruklarını tutmaya çaba gösterelim ki O’nun adil yasalarında sevinebilelim.

12. Rab dünyayı tarafsızca yargılar. Her biri yaptığına göre alacaktır. İyiyse doğruluğu önünden gidecektir; kötüyse kötülüğün ödülü onun önündedir.

13. Böylece “çağrılmış” olanlar gibi rahat olmayıp günahlarımızda uyuya dalmayalım ki Kötü Yönetici bize karşı yetki alıp bizi Rab’bin Krallığından atmasın.

14. Ayrıca kardeşlerim, şunu da anlayın: İsrail’de böylesine büyük belirtiler ve harikalar olduktan sonra bunların böyle terk edildiğini gördüğünüzde dikkat edin; yoksa yazılmış olduğu gibi, “Çağrılanlar çok, ama seçilenler azdır”Matta 22:14. [diye nitelendirilenlerin arasında] bulunuruz.

Bölüm 5

1. Çünkü Rab, bu amaçla bedenini yozlaşmaya teslim etmeye katlandı; öyle ki serpilmiş kanındaki günahların bağışlanmasıyla arınalım.

2. Zira O’nun hakkında yazılmış olan [yazıların] bazıları [kısmen] İsrail’i, bazıları da bizi [kasteder]. Ve şöyle der: “O, bizim haksızlıklarımız yüzünden yaralandı ve günahlarımızdan dolayı ezildi; O’nun yarasıyla biz şifa bulduk.Yeşaya 53:5. Bir koyun gibi kesime götürüldü ve kırkıcının önünde sessiz duran bir kuzu gibi.”Yeşaya 53:7.

3. Bu nedenle Rab’be çok şükretmeliyiz; çünkü O bize geçmiş olan şeyleri bildirdi, bizi şimdiki şeylerde bilge kıldı ve gelecek şeyler konusunda anlayışsız değiliz.

4. Çünkü Kutsal Yazı, “Ağlar kuşlar için haksız yere gerilmez”Süleyman’ın Özdeyişleri 17:1. der. Demek istiyor ki doğruluk yolunun bilgisine sahip olan kendisini karanlığın yoluna kapatan bir adam haklı olarak mahvolacaktır.

5. Yine de şu var, kardeşler: Eğer bütün dünyanın Rabbi olan Rab, dünyanın kuruluşundan Tanrı’nın dediği, “İnsanı kendi suretimize ve kendi benzeyişimize göre yaratalım”Yaratılış 1:26. [sözünde yer aldığı hâlde] canlarımız uğruna acı çekmeye katlandıysa, o zaman insanların elinden nasıl acı çekmeye katlandı?

6. Öğrenin: O’ndan lütfa sahip olan peygamberler O’nun hakkında peygamberlik ettiler. Ve Kendisi ölümü ortadan kaldırmak ve ölülerden dirilişi göstermek için [acı çekmeye] katlandı —çünkü O’nun bedende ortaya çıkması gerekiyordu—

7. öyle ki atalara [verilmiş olan] vaade karşılık versin ve Kendisine yeni bir halkı hazırlayarak, yeryüzündeyken dirilişi gerçekleştirdikten sonra [Kendisinin] yargılayacağını göstersin.

8. Yine dahası, İsrail’e öğretirken bu kadar büyük harikalar ve belirtiler yaparak [onlara] duyurdu ve [onları] çok sevdi.

9. Fakat kendi müjdesini duyuracak, bütün günahtan daha yasasız olan kendi elçilerini seçti ki “doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya”Luka 5:32. geldiğini göstersin; o zaman kendisini Tanrı’nın Oğlu olarak gösterdi.

10. Zira eğer bedende gelmeseydi, insanlar herhangi bir şekilde O’na bakarak kurtulmazlardı; tıpkı O’nun ellerinin eseri olan ve [sonsuza kadar] var olmayacak olan güneşe bakarken ışınlarını doğrudan göremedikleri gibi.

11. Dolayısıyla Tanrı’nın Oğlu şu amaçla bedende geldi: peygamberlerine ölüme kadar zulmedenlerin günahlarının tamlığını tamamlamak.

12. Bu amaçla [acı çekmeye] katlandı. Çünkü Tanrı, bedeninin yarası onlardan [geldiği] hakkında şöyle diyor: “Kendi çobanını vurduklarında, sürünün koyunları yok olurlar.”Bu ifade, Zekeriya 13:7’nin serbest bir alıntısıdır.

13. Fakat böyle acı çekmek istedi, çünkü bir ağaç üzerinde acı çekmesi gerekiyordu. Zira O’nun hakkında peygamberlik eden şöyle der: “Canımı kılıçtan koru”Mezmurlar 22:20. ve “Bedenimi [çiviyle] del, çünkü kötülük yapanların havraları bana karşı ayaklandı.”Bu anlatı, Mezmurlar 119:120 ile Mezmurlar 22:16’nın bir birleşimidir.

14. Yine şöyle diyor: “İşte, sırtımı kırbaçlara, yanaklarımı darbelere koydum ve yüzümü sert kaya gibi ettim.”Yeşaya 50:6-7.

Bölüm 6

1. Öyleyse, buyruğu verdiğinde ne diyor? “Benimle davalaşan kimdir? Karşıma çıksın. Ya da bana karşı haklı çıkan kimdir? Rab’bin KulunaGrekçesi παῖς’tir; sözcük “kul”, “çocuk”, “oğul” veya “hizmetkâr” anlamlarına gelebilir. yaklaşsın.

2. Vay hâlinize, çünkü siz bir giysi gibi eskiyeceksiniz ve güve sizi yiyip bitirecek.”Yeşaya 50:8-9. Ve yine O, ezilecek çetin bir taş olarak yerleştirildiği için, peygamber şöyle diyor: “İşte, Siyon’un temellerine değerli, seçilmiş, köşe [taşı] ve saygın bir taş koyacağım.”Yeşaya 28:16.

3. Sonra ne diyor? “Ve O’na güvenen sonsuza dek yaşayacaktır.”Yeşaya 28:16. Öyleyse umudumuz bir taş üzerinde midir? Asla olmasın! Ama Rab kendi bedenini kuvvetle yerleştirdiği için [böyle denmiştir]. Çünkü şöyle diyor: “Ve Beni sağlam bir kaya olarak dikti.”Yeşaya 50:7.

4. Peygamber yine şöyle diyor: “Yapıcıların reddettiği taş, bu köşenin başı oldu.”Mezmurlar 118:22. Ve yine “Bu, Rab’bin yarattığı büyük ve harikulade gündür”Mezmurlar 118:24. diyor.

5. Anlayabilmeniz için size daha basit yazıyorum. Ben sizin sevginizin süprüntüsüyüm.

6. Peki peygamber yine ne diyor? “Kötülük yapanların havrası Beni kuşattı, Beni bal peteğindeki arılar gibi sardılar”Bu ifade, Mezmurlar 118:12’nin değiştirilmiş bir çevirisine dayanmaktadır. ve “Giysim için kura çektiler.”Mezmurlar 22:18.

7. Bu nedenle, O bedende tezahür etmek ve acı çekmek üzere olduğundan, acısı önceden açığa vuruldu. Çünkü peygamber İsrail hakkında şöyle diyor: “Vay onların canına! Çünkü ‘Doğru Olan’ı bağlayalım, zira O bizim için bir zahmettir’ diyerek kendilerine karşı kötü bir düzen kurmuşlardı.”Yeşaya 3:9-10.

8. Diğer peygamber Musa onlara ne diyor? “İşte, Rab Tanrı şunları diyor: Rab’bin İbrahim’e, İshak’a ve Yakup’a ant içtiği iyi diyara girin ve onu miras alın: süt ve bal akan bir diyar.”Mısır’dan Çıkış 33:1.

9. Peki bilgi ne diyor? Öğrenin: Size, bedende tezahür edilecek olan İsa’ya ümit edin, diyor. Çünkü insan acı çeken topraktır. Çünkü Âdem’in yaratılışıGrekçesi πλάσμα’dır; “kalıp, şekil, yaratılmış varlık” gibi anlamlara gelir. Burada insanın yaratılışına, yani Adem’in yaratılmış tabiatına işaret etmektedir. yeryüzünden var oldu.

10. Öyleyse ne diyor? “Süt ve bal akan iyi diyara.” Kardeşler, aramıza gizli şeylerin hikmetini ve anlayışını koymuş olan Rabbimiz mübarektir! Çünkü peygamber Rab hakkında bir benzetme söylüyor. Bilge, bilgili ve Rabbini seven biri dışında kim anlayacak?

11. Bu nedenle, günahların bağışlanmasında bizi yenilemekle, sanki çocukların canına sahip olmamız gibi, O bizi yeniden biçimlendiriyormuşcasına başka bir tip yaptı.

12. Çünkü Kutsal Yazı, [Tanrı’nın] Oğul’a nasıl dediğini [bildirerek], bizim hakkımızda konuşuyor: “İnsanı kendi suretimize ve benzerliğimize göre yaratalım ve yeryüzünün hayvanlarına, gökyüzünün kuşlarına ve denizin balıklarına hükmetsinler.”Yaratılış 1:26. Ve güzel yaratılışımızı görünce Rab, “Verimli olun, çoğalın ve yeryüzünü doldurun”Yaratılış 1:28. dedi. Bunlar Oğul’a [söylendi].

13. Tekrar size O’nun bize nasıl konuştuğunu göstereceğim: Son [günlerde] ikinci bir yaratılışBkz. 39 numaralı dipnot. yaptı. Ve Rab diyor ki: “İşte, son şeyleri ilk şeyler gibi yapıyorum.”Kaynağı bilinmemektedir. Bunun için peygamber, “Süt ve bal akan bir diyara girin ve onu ele geçirin”Mısır’dan Çıkış 33:3. diye duyurdu.

14. İşte yeniden biçimlendirildik; tıpkı başka bir peygamberde yine söylediği gibi: “İşte, böylece bunlardan —yani Rab’bin Ruhu’nun önceden gördüğü kişilerden— taş yürekleri çıkaracağım ve [içlerine] etten [olanları] koyacağım.”Hezekiel 11:19. Zira O bedende ortaya çıkmak ve aramızda yaşamak üzereydi.

15. Çünkü kardeşlerim, Rab’be kutsal bir tapınak [olan] yüreklerimizin meskenidir.

16. İşte Rab tekrar diyor ki: “Ben Rab Tanrım’ın önünde ne içinde görüneceğim ve yüceltileceğim?”Kaynağı bilinmemektedir. Diyor ki: “Seni kardeşlerimin topluluğunda ikrar edeceğim ve azizlerin topluluğununGrekçesi ἐκκλησία’dır; sözcük “topluluk”, “cemaat” veya “kilise” anlamlarına gelebilir. ortasında Sana övgü söyleyeceğim.”Mezmurlar 22:22. Dolayısıyla biz O’nun iyi diyara götürdüğü kişileriz.

17. Peki süt ve bal nedir? Çünkü önce çocuğa balla, sonra da sütle yaşam verilir. Bu şekilde bizler de vaadin imanıyla ve sözle yaşam verilerek, yeryüzünü yöneterek yaşayacağız.

18. Şimdi, yukarıda “Ve artsınlar, çoğalsınlar ve balıklara hükmetsinler” zaten demiştik. Öyleyse şimdi hayvanlara, balıklara veya gökyüzünün kuşlarına hükmedebilecek kimdir? Çünkü hükmetmenin yetkiden [kaynaklandığını] anlamalıyız ki biri emrederek hükmetsin.

19. Öyleyse, eğer bu şimdi gerçekleşmiyorsa, bize ne zaman [gerçekleşeceğini] söylemiştir? Biz kendimiz Rab’bin antlaşmasının mirasçıları olmak üzere yetkin kılındığımız zaman.

Bölüm 7

1. Dolayısıyla, neşenin çocukları, iyi Rab’bin bize her şeyi önceden bildirdiğini anlayın ki her şey için şükrederek Kimi övmemiz gerektiğini bilelim.

2. Öyleyse Tanrı’nın Oğlu, Rab ve ölüleri ve dirileri yargılayacak Olan olarak, yarası bize yaşam versin diye acı çektiyse, Tanrı’nın Oğlu’nun bizim uğrumuza olması dışında acı çekemeyeceğine inanalım.

3. Dahası, çarmıha gerildiğinde içmesi için [O’na] sirke ve öd veriliyordu. Tapınak kâhinlerinin bununla ilgili olarak neyi ortaya koyduğunu dinleyin: “Orucu tutmayan herkes ölüme [kadar] yok edilecektir”Mısır’dan Çıkış 31:14. diye yazılmış olan buyruğu Rab buyurdu; çünkü Kendisi de bizim günahlarımız için bir kurban olarak Ruh’un kabını sunmak üzereydi, öyle ki sunakta sunulmuş İshak’taki gerçekleşen örnek tamamlansın.

4. Peki peygamberde ne diyor? “Ve oruçta bütün günahlar için sunulan keçiden yesinler.” Dikkatlice dinleyin: “Ve yalnızca kâhinler yıkanmamış bağırsakları sirkeyle yesinler.”Bu maddedeki ayrıntılar Eski Antlaşma’da yer almamaktadır. Barnabas’ın burada, özellikle Mişna öncesi Yahudi sözlü geleneğinde bulunan bazı inanç veya ritüellerden yararlanmış olması mümkündür. Benzer kullanımlara 2. yüzyıl Kilise Babalarının eserlerinde de rastlanmaktadır.

5. Niçin? “Çünkü yeni halkımın günahları için bedenimi sunmak üzere olan Bana siz sirke ile öd içireceğinizden, halk çul ve kül içinde oruç tutup yas tutarken yalnızca siz yiyin”;Kaynağı bilinmemektedir. böylece O’nun onlar tarafından acı çekmesi gerektiğini göstersin.

6. O’nun buyurduklarına dikkat edin: “İki güzel ve benzer keçi alın ve sunun; kâhin de günahlar için birini yakmalık sunu olarak alsın.”Levililer 16:5.

7. Ama diğerine ne yapmalılar? “Ötekisi lanetlidir” diyor.Levililer 16:7-10. İsa’nın tipinin nasıl tezahür edildiğine dikkat edin.

8. “Ve hepiniz ona tükürün, [onu] delin, başına kızıl yün koyun ve böylece çöle atılsın.”Barnabas burada, keçiyle ilgili daha sonra Mişna’da kayda geçirilmiş olan daha eski bir Yahudi sözlü geleneğinden de yararlanmış olabilir (Mişna Yoma 4:2; 6:6). Ve öyle yapıldığında, keçiyi alan kişi onu çöle götürür, yününü çıkarır ve onu bizim filizlerini yemeye alıştığımız ve diyarda bulduğumuz, HrakeHrake’nin (Grekçesi ῥαχή’dir) tam olarak hangi bitkiyi ifade ettiği bilinmemekte ve bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Bazı el yazmalarında sözcük “Rachel” olarak aktarılmıştır; ancak bu okuma muhtemelen yanlıştır. Bazı araştırmacılar bunun bir böğürtlen çalısını, bazıları ise bir dağ sırtını ifade ettiğini ileri sürmektedir. Bağlam, burada bir tür çalının kastedildiğini göstermektedir. diye adlandırılan çalının üzerine koyar —işte yalnızca Hrake’nin meyvesi tatlıdır—.

9. Peki bu ne [anlama geliyor]? Dikkat edin: “Sunağın üzerindeki olan ve lanetli olan.”Yukarıdaki dipnotlara bakınız. Ve lanetli olan taçlandırılmıştır. Çünkü o gün O’nu, bedenine ayaklarına kadar uzanan kızıl [bir kaftan sarılı olarak]  görecekler. Ve diyecekler ki: “Bu, bir zamanlar çarmıha gerdiğimiz, hor gördüğümüz, deldiğimiz ve üzerine tükürdüğümüz Kişi değil mi?” Gerçekten de o zaman, Kendisinin Tanrı’nın Oğlu olduğunu söyleyen O’ydu.

10. O, [keçiye] nasıl benziyor? “Keçiler benzer, güzel ve eşit [olsunlar]” ki O’nun o zaman geldiğini gördüklerinde keçinin benzerliğinden dolayı hayrete düşsünler. Öyleyse acı çekmek üzere olan İsa’nın örneğine bakın.

11. Peki yünü neden dikenlerin ortasına  koyuyorlar? Bu, Kilise’ye yerleştirilmiş İsa’nın bir örneğidir. Çünkü kızıl yünü çıkarmak isteyen kişinin, diken korkunç olduğu için çok acı çekmesi gerekir; —ve [sadece] acı çekerek egemen olabilir— Dolayısıyla, “Beni görmek ve Krallığıma dokunmak isteyenler, sıkıntı çekip acı çektikten sonra Beni almalıdır”Kaynağı bilinmemektedir. diyor.

Bölüm 8

1. Fakat İsrail’e, günahları tam olan insanların bir düveyi kurban edip kestikten sonra yakmaları, sonra çocukların külleri alıp kaplara atmaları, kırmızı yünü bir ağaca koymaları ve mercanköşkü [de oraya koymaları] —işte yine haçın ve kırmızı yünün örneği— ve böylece çocukların, günahlarından arınmaları için insanları birer birer serpmeleri emredilen tip nedir sizce?

2. Size nasıl basit bir şekilde şöyle dediğini anlayın: Buzağı İsa’dır. Onu sunan adamlar, O’nu kesime getiren günahkârlardır. Artık ortada insanlar yoktur, artık günahkârların ihtişamı da yoktur.Bu cümledeki metin muhtemelen bozulmuştur.

3. Serpen çocuklar, bize günahların bağışlanmasını ve yüreğin arınmasını duyurmuş olanlardır; vaaz etmeleri için onlara müjde yetkisini vermiştir —İsrail’in on iki oymağı olduğu için tanık olarak on iki [kişi] vardır—.

4. Peki serpen üç tane çocuk hangi sebeple vardır? [Bu,] İbrahim, İshak ve Yakup’a bir tanıklıktır; zira onlar Tanrı’nın önünde büyüklerdi.Ya da “Tanrı’nın önünde büyüklerdir.”

5. Fakat yün [neden] ağacın üzerindeydi? Çünkü İsa’nın Krallığı ağacın üzerindedir ve O’na umut bağlayanlar sonsuza dek yaşayacaktır.

6. Ve neden aynı zamanda yün ve mercanköşk [vardır]? Çünkü O’nun Krallığında kötü ve kirli günler olacak ve biz bu günlerin içinde kurtulacağız; zira bedende acı çeken kişi mercanköşkün kirliliğiyle iyileşir.

7. Dolayısıyla böyle gerçekleşmiş olan şeyler bize açıktır, fakat onlara karanlıktır; çünkü onlar Rab’bin sesini duymadılar.

Bölüm 9

1. Çünkü yine kulaklarla ilgili olarak yüreklerimizi nasıl sünnet ettiğini söylüyor. Rab, peygamberde şöyle der, “Kulağın duymasında Bana itaat ettiler.”Mezmurlar 18:44 Ve yine şöyle der, “Uzaktakiler işiterek işitecekler ve yaptığım şeyleri bilecekler.”Yeşaya 33:13 Ve, “Yüreklerinizde sünnet olun diyor Rab.”Yeremya 4:4

2. Ve yine şöyle diyor: “Dinleyin, ey İsrail! Çünkü Tanrınız Rab şöyle diyor” ve Rab’bin Ruhu yine peygamberlik eder: “Sonsuza dek yaşamayı arzulayan kimdir? Benim ÇocuğumunGrekçesi: τοῦ παιδός μου (Bu bağlamda çocuk yada hizmetkar anlamına gelebilir) sesini duyarak duysun.”Yeşaya 50:10

3. Ve yine şöyle der, “Ey gök, dinle ve kulak ver, ey yer, çünkü Rab bunları bir tanıklık olarak söyledi.”Yeşaya 1:2 Ve yine şöyle der, “Ey bu halkın yöneticileri, Rab’bin sözünü dinleyin.”Yeşaya 1:10 Ve yine, “Ey çocuklar, çölde haykıranın sesini duyun”Yeşaya 40:3 diyor. Bu yüzden, sözü işittiğimizde inanalım diye işitmemizi sünnet etti.

4. Fakat güvendikleri sünnet de ortadan kaldırıldı. Çünkü sünnet etten değildir. Fakat günah işlediler çünkü kötü bir melek onları saptırdırıyordu.

5. Onlara, “Tanrınız Rab şöyle diyor” (Burada bir buyruk buluyorum), “Dikenlere ekmeyin, Rabbiniz için sünnet olun”Yeremya 4:3-4 diyor. Ve ne diyor? “Yüreklerinizin katılığında sünnet olun ve sert enseli olmayın.”Yasa’nın Tekrarı 10:16 Tekrar ele alalım, “İşte, Rab diyor ki, bütün uluslar sünnetsizdir, fakat bu halk yüreklerinde sünnetsizdir.”Yeremya 9:26

6. Fakat diyeceksiniz ki, “Gerçekten de halk bir mühür olarak sünnet edildi.” [Evet] fakat ayrıca her Suriyeli ve Arap ve putların tüm rahipleri. Peki onlar da kendi antlaşmalarından mıdır? Dahası Mısırlılar da sünnetlidir.

7. Öyleyse, sevgi çocukları, her şey hakkında bol bol öğrenin ki, sünneti ilk eden Avraham, üç harfin öğretilerini alarak, sünnet ettiğinde İsa’ya önceden Ruh’ta baktı.

8. Çünkü şöyle diyor, “Avraham, evinden on sekiz kişiyi ve üç yüz kişiyi sünnet etti.”Bu referans Eski Ahit’te bulunmaz. Yaratılış 14:14 ve 17:26’nın bir birleşimi gibi görünüyor; muhtemelen Yahudi sözlü geleneğinden Öyleyse ona verilen bilgi neydi? Önce on sekizin ve bir aralıktan sonra üç yüzün olduğunu anlayın. On sekizde “I” on eder ve “H” sekiz eder: İsa’nız var. Ve T’deki haç lütuf sahibi olacağı için “ve üç yüz” diyor. Bu nedenle ilk [kısımda] iki harfte İsa’yı ve diğerinde haçı gösteriyor.Bu, Gematria adı verilen Yahudi alegorik Midraş yorumlayıcı hermeneutiğinin klasik bir örneğidir. Modern düşünürler için garip olsa da, bu antik dünyanın belirli bölgelerinde yaygın bir hermeneutik yaklaşımdı. Yunan rakamları bazen alfabedeki harflerle temsil ediliyordu. Yazarın kullandığı ve 318 sayısını gösteren kaynak metin, yazara TIH olarak görünecekti. Grekçe alfabesindeki IH, İsa’nın (ΙΗΣΟΥΣ = IESUS) adı için tanıdık bir yapıydı ve 300 sayısını temsil eden T, şekli nedeniyle haçı temsil ettiği düşünülüyordu. Bu nedenle yazar söz konusu pasajı alegorik olarak İsa’ya ve O’nun çarmıha gerilmesine işaret eden bir pasaj olarak yorumlamıştır.

9. İçimize ekilmiş antlaşmasının armağanınıBazı el yazmaları “O’nun öğretisi” (τῆς διδαχῆς) yazar Yerleştiren bunu biliyordu. Hiç kimse benden daha gerçek bir söz öğretilmedi ama sizin layık olduğunuzu bildim.

Bölüm 10

1. Musa, “Domuz, kartal, hızlı kanatlı, karga ve pulları olmayan hiçbir balık yemeyeceksiniz”Levililer 11 ve Yasa’nın Tekrarı 14’ün bir kombinasyonu olan bir Midraştır dediği için, anlayışında üç öğreti aldı.

2. Dahası, Yasa’nın Tekrarı’nda onlara, “Ve bu halkla buyruklarım üzerine bir antlaşma yapacağım.”Yasa’nın Tekrarı 4:1.4 diyor. Öyleyse Tanrı'nın buyruğu yememek değil, fakat Musa Ruh’ta konuştu.

3. Dolayısıyla domuzu bunun için kastetmişti: Domuz gibi olan böyle adamlara katılmayacaksınız demek istiyor. Yani, lüks içinde yaşadıklarında Rab’bi unuturlar fakat ihtiyaç içinde olduklarında Rab’bi tanırlar; tıpkı domuzun yemek yediğinde efendisini tanımadığı, fakat acıktığında bağırıp yiyecek aldıktan sonra tekrar sustuğu gibi.

4. “Kartalı, hızlı kanatlıyı, çaylağı ve kargayı da yemeyeceksiniz.”Levililer 11:13-16 Emek ve terle kendilerine yiyecek sağlamayı bilmeyen, ancak yasasızlıklarıyla başkalarına ait olan şeyleri ele geçiren, dürüstlük içinde yürümüş gibi gözleyen ve etrafını kollayıp açgözlülükle kimi yağmalayabileceklerini arayan bu tür insanlara katılmayacaksınız demek istiyor. Tıpkı bu kuşların kendilerine yiyecek sağlamayıp aylak aylak oturduğu gibi, kötülükleriyle vebalı olarak başkalarının etini nasıl yiyebileceklerini ararlar.

5. Ve “Yemeyeceksiniz” der, “ne bufa balıkları, ne de polipler, ne de mürekkep balığı.”Levililer 11:10.11 Bunlar gibi tamamen tanrısız ve zaten ölüme mahkûm edilmiş olanlara hiç benzemeyeceksiniz demektir: tıpkı bu küçük balıkların yalnız lanetli olup derinliklerde yüzdüğü gibi; diğerleri gibi dalıp gitmezler, fakat derinliklerin altındaki derin zeminde yaşarlar.

6. “Ayrıca tavşanı da yemeyeceksiniz.”Yasa’nın Tekrarı 14:7 Neden? Demek istiyor ki hiçbir şekilde bir çocuk tacizcisiNormalde genel olan terim “παιδεραστής” (yani: “çocuklarla seks yapan biri” anlamına gelen) burada kullanılmayı beklenirdi. Halbuki ilk Hıristiyanlar bu kelimeyi aşağılayıcı olarak “παιδοφθόρος” kelimesine uyarlamışlardır. Bu da direkt “çocukların yok edicisi” anlamına gelmektedir. Yazar burada “παιδοφθόρος” kullanmıştır. Bu, ilk Hıristiyanların pedofili uygulamasını reddetmesinin yansıtıdır. olarak bulunmayacaksınız veya bu tür kişiler gibi olmayacaksınız. Çünkü tavşan her yıl gebe kalma yerini artırır; yaşadığı yıl kadar, o kadar çok deliği vardır.Grekçesi: ὅτιὁ λαγωὸς κατ’ ἐνιαυτὸνπλεονεκτεῖ τὴν ἀφόδευσιν· ὅσαγὰρ ἔτη ζῇ, τοσαύτας ἔχειτρύπας. Yazar burada tavşanların hayvani içgüdüsel şehvetini pedofillerinkiyle karşılaştırmak için oldukça grafik bir dil kullanmıştır. Tevazu uğruna, bu ayeti metnin aynı anlamını koruyarak tam grafik dili kullanılmadan tercüme ettim.

7. “Ama sırtlanı da yemeyeceksiniz.”Musa’nın Yasası’nda böyle bir emir yoktur. Muhtemelen yazar Levililer 11:27’deki bir Mişna’dan alıntı yapıyor olabilir Hiçbir zaman, bir zina eden veya bozan veya bu tür kişiler gibi olmayacaksınız demek istiyor. Neden? Çünkü hayvan yıldan yıla doğasını değiştirir ve bir zaman erkek, bir zaman dişi olur.Bu modern okuyucuya garip gelse de, eski dünyada Ezop, Fotios, Plinius, Aristoteles ve Tertullian gibi yazarlar tarafından yaygın bir inançtı

8. Dahası, O, gelinciği haklı olarak nefret etmiştir. Demek istiyor ki: duyduğumuz pislik yoluyla ağızlarıyla yasasızlık yaptıkları gibi olmayacaksınız ve ağzıyla kötülük yapan murdar [kadınlara]Metinde açıkça “kadınlar” denmese de, yazarın çoğul dişi belirli artikeli kullanarak kadınlardan bahsettiği açıktır (ταῖς ἀκαθάρτοις ταῖς τὴν ἀνομίανποιούσαις ἐν τῷ στόματι) katılmayacaksınız. Çünkü bu hayvan ağızla gebe kalır.Bu, yazarın bu pasajda yinelediği, antik dünyanın bir başka yaygın antik efsanedir

9. Yiyecekler konusunda, Musa üç öğretiyi aldıktan sonra Ruh’ta öyle konuşmuştur. Ama bedenin şehvetine göre, sanki yiyecekle ilgiliymiş gibi onları aldılar.

10. Fakat Davut aynı üç öğretiyi öğrenir ve şöyle der: “Ne mutlu tanrısızların öğüdüyle yürümeyen”Mezmurlar 1:1, tıpkı balıkların karanlığa, derinliklere gittiği gibi; “ve günahkârların yolunda durmayan”Mezmurlar 1:1, tıpkı Rab’den korkuyormuş gibi görünenlerin domuzlar gibi günah işlediği gibi; “ve vebalıların sandalyesinde oturmayan adam!”Mezmurlar 1:1, av için oturan kuşlar gibi. Yiyecek konusunda [artık] mükemmel [bilgiye] sahipsiniz.

11. Musa yine, “Çatal tırnaklı ve geviş getiren her [hayvanı] yiyeceksiniz” diyor. Ne demek istiyor? Yiyecek alan, kendisini Besleyeni bilir ve O’nda dinlenerek seviniyor gibi görünür. Buyruğa bakarak iyi konuştu. Öyleyse ne demek istiyor? Rab’den korkanlara, aldıkları kelamı ayırt etmeyi yüreklerinde derin derin düşünenlere, Rab’bin buyrukları hakkında konuşan ve uygulayanlara, derin derin düşünmenin bir sevinç işi olduğunu bilenlere ve Rab’bin kelamını geviş getirenlereBuradaki mecazın anlamı: derin derin düşünmektir katılın. Peki neden “çatal tırnaklılar”? Doğrular hem bu dünyada yürür hem de kutsal çağı beklerler. Musa’nın ne kadar iyi yasa koyduğunu görün.

12. Peki [Yahudiler] bunları nasıl anlayabilir veya kavrayabilirlerdi ki? Fakat biz, buyrukları doğru anlamış olarak, Rabbin istediği gibi konuşuyoruz. Dolayısıyla, bu şeyleri anlayabilmemiz için kulaklarımızı ve yüreklerimizi sünnet etmiştir.

Bölüm 11

1. Ama Rab’bin su ve çarmıhla ilgili önceden açığa çıkarmaya özen gösterip göstermediğini araştıralım. Suyla ilgili olarak İsrail hakkında, günahların bağışlanmasını taşıyan vaftizi nasıl almayacakları, fakat kendileri için inşa edecekleri yazılmıştır.

2. Çünkü peygamber şöyle der: “Ey gök, buna şaşın ve yeryüzü daha da çok titresin; bu halk iki kötülük yaptı: Yaşam pınarı olan Beni terk ettiler ve kendileri için ölüm çukuru kazdılar.”Yeremya 2:12-13

3. “Sina Benim kutsal dağım bir çöl kayası mı? Çünkü siz bir yuvadan çıkarıldığında uçan bir kuşun yavruları gibi olacaksınız.”Yeşaya 16:1-2

4. Ve peygamber yine şöyle der: “Senin önünden gideceğim, dağları düzleyeceğim, tunç kapıları kırıp demir sürgüleri parçalayacağım. Sana karanlık, gizli, görünmez hazineler vereceğim, öyle ki, Benim Rab Tanrı olduğumu bilesiniz.”Yeşaya 45:2-3

5. Ve, “Sağlam kayadan yapılmış yüksek bir mağarada oturacaksın” ve “Onun suyu sadık olacak; ihtişamlı bir Kral göreceksin ve canın Rab korkusunu derin derin düşünecek.”Yeşaya 33:16-18

6. Ve yine başka bir peygamberde şöyle der: “Ve bunları yapan kişi, suların kıyısına dikilmiş ağaca benzer, meyvesini mevsiminde verir, yaprağı solmaz ve yaptığı her şey başarılı olacak.

7. Kötüler böyle değil, hiç böyle değil. Fakat onlar, rüzgarın yeryüzünden savurduğu saman çöpü gibidirler. Bu yüzden kötüler yargıda durmayacak, ne de günahkârlar da doğruların öğüdünde durmayacaklar. Çünkü Rab doğruların yolunu bilir ve kötülerin yolu yok olacaktır.”Mezmurlar 1:3-6

8. Suyu ve çarmıhı aynı anda nasıl atadığını anlayın. Çünkü şunu demek istiyor: Çarmıha güvenip suya inenlere ne mutludur! Çünkü ödülden kendi zamanında bahsediyor; sonra, “Karşılığını vereceğim” diyor. Fakat şimdi, “Yapraklar solmayacak” diyor. Demek istiyor ki, ağzınızdan iman ve sevgiyle çıkacak her söz birçokları için dönüşüm ve umut olacaktır.

9. Ve yine başka bir peygamber şöyle diyor, “Ve Yakup’un diyarı tüm dünyadan çok övüldü.”Bu, Sefanya 3:19 ve Yeşaya 2:2’nin bir kombinasyonu gibi görünüyor Şunu kastediyor: Ruhunun kabını yüceltiyor.

10. Sonra ne diyor? “Ve sağ taraftan akan bir ırmak vardı ve ondan güzel ağaçlar yükseliyordu; ve onlardan yiyen sonsuza dek yaşayacaktır.”Hezekiel 47:12

11. Bunu söylüyor çünkü günahlar ve pislikle dolu suya iniyoruz ve [oradan] yüreğimizde meyve vererek ve Ruh’ta Rab İsa için korkuya ve umuda sahip olarak çıkıyoruz. “Ve bunlardan yiyen sonsuza dek yaşayacaktır.” Şunu kastediyor: Söylenen bu şeyleri duyan ve iman eden herkes sonsuza dek yaşayacaktır.

Bölüm 12

1. Benzer şekilde, başka bir peygamberde çarmıhla ilgili olarak tekrar şöyle tanımlıyor: “Ve bu şeyler ne zaman gerçekleşecek? diyor Rab. Ağaç eğilip yükseldiğinde ve ağaçtan kan damladığında.”Kaynak bilinmez Çarmıh ve çarmıha gerilecek Olanla ilgili olarak yine [bir referansınız] var.

2. Yine Musa’daYa da “Musa’ya” İsrail yabancılar tarafından savaşıldığında ve günahları yüzünden savaşılanlara ölüme teslim edildiklerini hatırlatmak için konuşuyor. Ruh, Musa’nın yüreğine çarmıhın ve acı çekmek üzere Olanın bir tipini yapmasını söylüyor. Çünkü, diyor ki, eğer O’na ümit bağlamazlarsa, sonsuza dek savaşılacaklardır. Bu nedenle Musa, savaşın ortasında bir silahıYa da “bir kalkanı” diğerinin üzerine koyuyor ve hepsinden daha yüksekte durarak ellerini uzatıyor ve bu şekilde İsrail fethediyordu; sonra [ellerini] her indirdiğinde öldürülmeye başlıyorlardı.

3. Neden? Onlar O’na güvenmedikçe kurtulamayacaklarını bilsinler diye.

4. Ve yine başka bir peygamberde şöyle der: “Bütün gün ellerimi, Benim doğru yolumu reddeden itaatsiz bir halka uzattım.”Yeşaya 65:2

5. Musa yine, İsrail düşerken bir işaret olarak İsa’nın bir tipini yapar (O’nun acı çekmesi gerektiği ve Kendisi yok olduğunu düşüneceği kişilere yaşam vereceği için). Çünkü Rab, tüm yılanların onları ısırmasını sağladı ve onlar ölüyorlardı ki (çünkü günah Havva’da yılan aracılığıyla gerçekleşmiştir), onları günahları nedeniyle ölüm azabına teslim edileceklerini ikna etsin.Çölde Sayım 21:6

6. Dahası, Musa, “Tanrınız olarak ne dökme ne de oyma [sureti] yapacaksınız”Yasa’nın Tekrarı 27:15 diye buyurmasına rağmen, kendisi İsa’nın bir tipini gösterebilmek için [bir tane] yaptı. Bu nedenle Musa, tunç bir yılan yapar ve onu onurlu bir şekilde diker ve halkı bir duyuru ile çağırır.

7. Bu nedenle, aynı yerde toplanıp Musa’dan şifa bulmaları için dua etmesini rica ettiler. Fakat Musa onlara dedi ki, “Sizden biri” dedi, “ısırıldığında, ağaca konulmuş yılana gelsin ve iman ederek, kendisi ölü olduğu halde yaşam verebileceğini umsun ve hemen kurtulacak”Çölde Sayım 21:8.9 ve bunu yapmaya başladılar. Yine bu şeylerde İsa’nın yüceliğini görüyorsunuz, çünkü her şey O’nda ve O’nun içindir.

8. Yine Musa, bir peygamber olarak ve Baba, Oğul İsa’ya ilişkin her şeyi ortaya çıkardığı için, Nun oğlu Yeşu’yaGrekçede İsa ve Yeşu’nun isimleri aynıdır: “Ἰησοῦς (İesous)”. Yazar, metindeki tipolojiyi göstermek için kasıtlı olarak isimlerini karşılaştırmaktadır., bütün halk onu yalnızca dinlesin diye bu adı verdiğinde ne demişti?

9. İşte bu nedenle Musa, bu ismi verdikten sonra, onu diyara casus olarak gönderdiğinde Nun oğlu Yeşu’ya şöyle diyor: “Elinize bir kitap alın ve Rab’bin söylediklerini yazın, çünkü Tanrı'nın Oğlu son günlerde Amalek evinin tamamını kökten kesecek.”Çıkış 17:14

10. İşte İsa, insan oğlu değil, Tanrı’nın Oğlu bedende bir tipte olarak tezahür edilmiştir. Dolayısıyla Mesih’in Davut’un oğlu olduğunu söyleyeceklerinden, [Davut’un kendisi] korkup günahkarların hatasını anlayarak, “Rab Rabbime dedi ki, ‘Düşmanlarını ayaklarının altına serinceye dek sağımda otur.’”Mezmurlar 110:1

11. Ve yine Yeşaya şöyle der, “Rab, sağ elini tuttuğum Rabbim Mesih’e dedi ki, uluslar O’nun önünde itaat etsinler ve kralların gücünü kıracağım.”Yeşaya 45:1 Davut’un O’na nasıl Rab dediğini ve O’na oğul demediğini görün.

Bölüm 13

1. Şimdi bu halkınYani Hristiyanlar mı yoksa ilkininYahudilerden bahsetmektedir mi mirası kazanacağına ve antlaşmanın bizim için mi yoksa onlar için mi olduğuna bakalım.

2. O zaman halk hakkında Kutsal Yazıların ne dediğini dinleyin: “Ve İshak karısı olan Rebeka için dua etmeye başladı, çünkü kısırdı ve hamile kaldı.Yaratılış 25:21 Sonra Rebeka Rab’be danışmaya dışarı çıktı ve Rab ona dedi ki, ‘Rahminde iki ulus ve karnında iki halk var ve bir halk [diğer] halkı üstün gelecek ve büyüğü küçüğüne hizmet edecek.’”Yaratılış 25:23

3. İshak’ın kim olduğunu ve Rebeka’nın kim olduğunu ve bu halkın şundan daha büyük olduğunu kimin üzerine gösterdiğini anlamalısınız.

4. Ve başka bir peygamberlik sözünde Yakup oğlu Yusuf’a daha açık bir şekilde şöyle diyor: “İşte, Rab beni senin huzurundanYa da “yüzünden” mahrum etmedi, oğullarını bana getir ki onları kutsayayım.”Yaratılış 48:11

5. Ve Efraim ile Manaşşe’yi getirdi. Manaşşe’nin büyük olduğu için kutsanmasını istedi; çünkü Yusuf onu babası Yakup’un sağ eline getirdi. Fakat Yakup Ruh’ta gelecekteki halkın bir tipini gördü. Ve ne diyor? “Ve Yakup ellerini çaprazladı ve sağ elini ikinci ve daha küçük olan Efraim’in başına koyup onu kutsadı. Ve Yusuf Yakup’a dedi ki, ‘Sağ elini Manaşse’nin başına koy, çünkü o benim ilk oğlum.’ Ve Yakup Yusuf’a dedi ki, ‘Biliyorum, evlat, biliyorum; ama büyüğü küçüğüne hizmet edecek, yine de o da kutsanacak.’”Yaratılış 48:19

6. Onun [ellerini] koyduğu kimselere bakın ki bu halk ilk ve antlaşmanın mirasçısı olacaktır.

7. O zaman eğer Avraham aracılığıyla da anıldıysa, bilgimizin mükemmelliğine kavuşuruz. O halde, iman eden tek kişi olarak, doğruluğa yerleştirildiğinde Avraham’a ne diyor? İşte, Avraham, seni sünnetsizlik yoluyla Tanrı’ya iman eden ulusların babası yaptım.”Yaratılış 17:5

Bölüm 14

1. Evet, ama O’nun halka vermek üzere atalara yemin ettiği antlaşmayı verip vermediğine bakalım. O vermiştir! Ama günahları yüzünden onu almaya layık değillerdi.

2. Çünkü peygamber şöyle diyor: “Ve Musa, halk için Rabbin antlaşmasını almak üzere Sina Dağı’nda kırk gün kırk gece oruç tutuyordu. Ve Musa, Rab’bin Ruh’ta parmağıyla yazılmış olan iki levhayı Rab’den aldı. Ve onları alıp, halka vermeye aşağı indirdi.”Çıkış 24:18 ve 31:18

3. Ve Rab Musa’ya dedi ki, “Musa, Musa, çabuk aşağı in, çünkü Mısır diyarından çıkardığın halkın yasasızlık yaptı.”Çıkış 32:7 Ve Musa, kendileri için yine dökme putlar yaptıklarını anlayıp onları elinden attı ve Rabbin antlaşmasının levhaları parçalandı.

4. Musa [onu] aldı, ama onlar layık değildiler. Peki biz onları nasıl aldık? Öğrenin: Musa, bir hizmetkar olarak bunu aldı, halbuki Rab kendisi, bizim için katlandığından, mirasçı bir halk olmamız için onları bize verdi.

5. Fakat O, bunların günahlarda yetkinleştirilmeleri ve bizim mirasçı olan Rab İsa aracılığıyla antlaşmayı almamız için tezahür edilmiştir. Kendisi bunun için hazırlanmıştı: Kendisi görünüp yüreklerimizi fidye ödeyip karanlıktan kurtardıktan sonra (zaten ölüme heba olmuş ve yanılgının yasasızlığına teslim edilmişlerdi), içimizde söz aracılığıyla bir antlaşma kurmuştur.

6. Çünkü Baba’nın, bizi karanlıktan kurtardıktan sonra Kendisine kutsal bir halk hazırlamasını nasıl buyurduğu yazılmıştır.

7. Bu nedenle peygamber şöyle der: “Ben, Rab, Tanrın Seni doğrulukla çağırdım ve elini tutacağım ve Seni güçlendireceğim. Ve Seni ırkınYani Yahudiler antlaşması ve uluslara ışık olmak üzere; körlerin gözlerini açmak ve bağlı olanlarıyla karanlıkta oturanları hapishaneden çıkarmak için verdim.Yeşaya 42:6.7 O zaman biz nereden fidye ödendiğimizi biliyoruz.

8. Peygamber yine şöyle der: VSeni kurtaran Rab, Tanrı şöyle diyor, ‘İşte, Seni ulusların ışığı olarak yerleştirdim ki yeryüzünün ucuna kadar kurtuluş için olasun.’”Yeşaya 49:6.7

9. Ve peygamber yine şöyle der: “Rabbin Ruhu üzerimdedir, bundan dolayı Beni yoksullara lütfu müjdelemek için meshetti. O, Beni, yüreği ezilmiş olanları iyileştirmek, tutsaklara bağışlanmayı ve körlere gözlerinin açılmasını duyurmak, Rab’bin lütuf yılını ve öç gününü ilan etmek ve yas tutanların hepsini teselli etmek için gönderdi.”Yeşaya 61:1.2

Bölüm 15

1. Ayrıca, Sina Dağı’nda Musa’ya yüz yüze söylediği on kelimede Şabat hakkında yazılmıştır. “Ve Rab’bin Şabatını temiz ellerle ve temiz bir yürekle kutsayacaksınız.”Çıkış 20:8

2. Ve bir başkasında şöyle der: “Eğer oğullarım Şabatı tutarlarsa, onlara merhametimi koyacağım.”Yeremya 17:24.15

3. Yaratılışın başlangıcında Şabattan bahseder, “Ve Tanrı ellerinin işlerini altı günde yaptı ve yedinci günde bitirip onda dinlendi ve onu kutsadı.”Yaratılış 2:2

4. Çocuklar, altı günde tamamladığını söylediğine dikkat edin. Rab’bin her şeyi altı bin yılda tamamlayacağını kastediyor, çünkü “Onunla gün bin yıl demektir.”Mezmurlar 90:4 Ve bana tanıklık ediyor, “İşte Rab’bin günü bin yıl gibi olacak”2. Petrus 3:8 diyor. Öyleyse çocuklar, altı günde - yani altı bin yılda - her şey tamamlanacak.

5. “Ve yedinci günde dinlendi.” Bu, Oğlu Yasasız Olanın zamanını geçersiz kılacağı ve tanrısızları yargılayacağı ve güneşi, ayı ve yıldızları değiştireceği zaman, yedinci günde uygun şekilde dinleneceği anlamına gelir.

6. Ayrıca, “Onu temiz eller ve temiz bir yürekle kutsayacaksınız” der. Bu nedenle, eğer biri, yüreği temiz olarak Tanrı’nın kutsadığı günü şimdi kutsayabiliyorsa, biz tamamen aldatılmışız demektir.

7. Öyleyse işte, uygun şekilde dinlenerek onu kutsayacağız: Biz kendimiz aklandıktan ve vaadi aldıktan sonra ve artık yasasızlık kalmadığında ve her şey Rab tarafından yenilendiğinde, işte o zaman, ilk önce kendimiz kutsanarak, onu kutsayabileceğiz.

8. Ayrıca onlara, “Yeni aylarınıza ve Şabatlarınıza tahammül etmiyorum”Yeşaya 1:13 der. Ne demek istediğini anlıyor musunuz? “Bana kabul edilebilir olan, sizin [şimdiki] Şabatlarınız değil, tersine daha çok Benim yaptığımdır: her şeyi dinlendirdikten sonra, başka bir dünyanın başlangıcı olan sekizinci günün başlangıcını yapacağım.”Kaynaksız bir alıntıdır

9. Bu nedenle, İsa’nın ölümden dirildiği ve görünüp göğe yükseldiği sekizinci günü sevinç için tutuyoruz.

Bölüm 16

1. Ayrıca, tapınakla ilgili olarak hepinize, nasıl bu sefiller yoldan saptırılarak kendilerini yaratan Tanrıya değil, Tanrı’nın evi olan binaya umut bağladıklarını konuşacağım.

2. Çünkü neredeyse uluslar gibi onlar da O’nu tapınakta kutsadılar. Fakat Rab’bin onu geçersiz kılarak nasıl konuştuğunu öğrenin: “Gökleri bir karışla, yeri bir avucun içiyle ölçen Kimdir? Ölçmedim mi, diyor Rab?”Yeşaya 40:12 “Gök Benim tahtım ve yeryüzü ayaklarımın basamağıdır. Bana nasıl bir ev yapacaksınız? Ya da dinleneceğim yer neresidir?”Yeşaya 66:1 Umutlarının boş olduğunu biliyorsunuz.

3. Ayrıca, “İşte, bu tapınağı yıkanlar, onu kendileri yapacaklar”Yeşaya 49:17 gibidir ama gerçek kaynağı bilinmez diyor.

4. Gerçekleşiyor. Çünkü savaş açtıkları için düşmanlar tarafından yıkıldı ve şimdi düşmanlarının hizmetkarları olarak onu yeniden inşa edecekler.

5. Tekrar, şehrin ve tapınağın ve İsrail halkının teslim edileceği ortaya çıktı. Çünkü Kutsal Yazılar şöyle der: “Ve Rab son günlerde otlak koyunlarını, ağılı ve onların kulesini yıkma teslim edecek.”1 Hanok 89:67 Ve bu, Rab’bin söylediği gibi gerçekleşmiştir.

6. Fakat Tanrı’nın bir tapınağı var mı diye araştıralım. Vardır: Onu yapmayı ve onarmayı söylediği yerde. Çünkü şöyle yazılmıştır: “Ve olacak ki, hafta tamamlandığında, Tanrı’nın tapınağı Rab’bin adıyla görkemli bir şekilde inşa edilecek.”Daniel 9:24-27

7. O zaman bir tapınak olduğunu görüyorum. Öyleyse Rab’bin adıyla nasıl inşa edilecek? Öğrenin: Tanrı’ya iman etmeden önce, yüreklerimizin meskeni, elle inşa edilmiş bir tapınak gibi yozlaşmış ve zayıftı; çünkü putperestlikle doluydu ve Tanrı’ya aykırı olanı yapmakla cinlerin eviydi.

8. Fakat “Rab’bin adıyla inşa edilecektir.” Dikkat edin ki Rab’bin tapınağı görkemli bir şekilde inşa edilsin. Nasıl olduğunu öğrenin: günahların bağışlanmasını alıp İsme ümit ettiğimizde yeni olduk, başlangıçtan yeniden yaratıldık. Bu nedenle Tanrı gerçekten içimizdeki meskenimizde yaşiyor.

9. Nasıl? İmanının sözü, vaadinin çağrısı, yasaların bilgeliği, öğretinin buyrukları aracılığılya; Kendisi içimizde peygamberlik ederek, Kendisi içimizde yaşayarak, ölüme köleleştirilmiş olan bizlere tapınağın kapısını, yani ağzı açarakYazar burada, müjdeleyen kişiyi tapınağa benzetmek için bir mecaz kullanmaktadır., bize tövbe vererek. Böylece bizi bozulmaz tapınağa yönlendiriyor.

10. Çünkü kurtulmak isteyen kişi insanaYani müjdeleyen insana bakmaz, tersine kendisinde yaşayan ve kendisinde konuşan Kişiye bakar. [Müjdeleyene] şaşar, çünkü daha önce ağızdan çıkan sözleri hiç duymamıştır ve kendisi de önce hiç duymak istememiştir. Bu, Rab için inşa edilen ruhsal bir tapınaktır.

Bölüm 17

1. Hepinize mümkün olduğu kadar basitlikle bildirdiğimden, arzumda, benim canım kurtuluşla ilgili olanlardan herhangi bir şeyin ihmal edilmemiş olduğunu umuyor.

2. İşte eğer size şimdiki şeyler veya gelecek şeyler hakkında yazarsam, anlamazsınız, çünkü bunlar benzetmelerde yer alırlar. O halde bu şeyler böyledir.

Bölüm 18

1. Ama başka bir bilgi ve öğretiye geçelim. Öğretmenin ve otoritenin iki yolu vardır. Biri ışıktan, biri karanlıktan. Ve bu iki yol arasında büyük bir fark vardır. Çünkü birinin üzerine Tanrı’nın ışık getiren melekleri, diğerinin üzerine ise Şeytan’ın melekleri konuşlandırılmıştır.

2. Ve Biri ezelden ebede Rab, diğeri ise şimdiki yasasızlığın zamanının Hükümdarıdır.

Bölüm 19

1. İşte ışık yolu budur: Eğer biri tayin edilen yere giden yolda yürümek isterse, işlerinde acele etsin. O halde, onun içinde yürümemiz için bize verilen bilgi şudur:

2. Seni Yaratanı seveceksin. Seni biçimlendirenden korkacaksın. Seni ölümden Kurtaranı yücelteceksin. Yüreğinde basit, ruhunda zengin olacaksın. Ölüm yolunda yürüyenlere katılmayacaksın. Tanrı’yı hoşnut etmeyen her şeyden nefret edeceksin. Her ikiyüzlülükten nefret edeceksin. Rab’bin buyruklarını terk etmeyeceksin.

3. Kendini yüceltmeyeceksin, fakat her şeyde alçakgönüllü olacaksın. Kendine şan almayacaksın. Komşuna karşı kötü bir tasar almayacaksın. Canına küstahlıkGrekçesi: θράσος (cesaret, kibir, küstahlık, acelecilik, utanmazlık vs.) vermeyeceksin.

4. Fuhuş yapmayacaksın. Zina etmeyeceksin. Çocuklara tecavüz etmeyeceksin. Ayrıca Tanrı'nın sözü senden herhangi bir kirlilik halinde çıkmayacak. Birinin günahını azarlamak için ayrım yapmayacaksın.Grekçesi: οὐ λήμψῃ πρόσωπον. Kelimenin tam anlamıyla: “bir yüz almak”; taraflılık göstermek ya da ayrım yapmak anlamına gelen bir mecazdır. Ayrıca bakınız: Gal. 2:6) Yumuşak huylu olacaksın. Barışçıl olacaksın. Duyduğun sözlerden titreyen biri olacaksın. Kardeşine kin beslemeyeceksin.

5. Bir şeyin olup olmayacağından şüphe etmeyeceksin.Grekçesi: οὐ μὴ διψυχήσῃς (ikiyüzlü, kararsız olmak, şüphe etmek vb.) Rab’bin adını hor kullanmayacaksın. Komşunu canından çok seveceksin. Çocuğu kürtaj yaparken öldürmeyeceksin ne de doğduğunda da öldürmeyeceksin. Oğlundan veya kızından elini çekmeyeceksin, ama gençliğinden itibaren onlara Tanrı korkusunu öğreteceksin.Didake 4:9

6. Komşunun malına açgözlü olmayacaksın. Hırslı olmayacaksın. Kibirlilerle birleşmeyeceksin, ama alçakgönüllü ve doğru kişilerle arkadaşlık edeceksin. Tanrı olmadan hiçbir şeyin olmayacağını bilerek, başına gelen her deneyimi iyi olarak karşıla.

7. İkiyüzlü veya geveze olmayacaksın. Tanrı’nın bir tipi olan [senin] efendilerine alçakgönüllülük ve korkuyla tabi olacaksın.Didake 4:11 Aynı Tanrı’yı ümit eden kölene veya hizmetçine acı bir şekilde emir vermyeceksin ki, onlar da ikinizin de üzerinde olan Tanrı’dan korkmaktan vazgeçmesinler; çünkü O, kişilere göre çağırmaya gelmedi, Ruh’un hazırladığı kişilere geldi.Didake 4:10

8. Her şeyi komşunla paylaşacaksın ve hiçbir şeyin sana ait olduğunu söylemeyeceksin. Çünkü eğer siz yolsuzlukta ortaksanız, bozulabilen şeylerde daha ne kadar çoktur.Didake 4:8 Konuşmakta acele etmeyeceksin, çünkü ağız ölüm tuzağıdır. Mümkün olduğunca, canın uğruna pak olacaksın.

9. Ellerini almak için uzatan ama vermek için içe çeken biri olmayacaksın.Didake 4:5 Rab’bin sözünü sana söyleyen herkesi gözünün bebeği gibi seveceksin.Didake 4:1

10. Gece gündüz yargı gününü hatırlayacaksın ve gün be gün azizlerin yüzlerini arayacaksınDidake 4:2: ya sözle emek vererek ve teselli etmeye dışarı çıkarak ve sözle bir canı nasıl kurtaracağını derin derin düşünerek ya da ellerinle günahların için bir fidye için çalışarak.Didake 4:6

11. Vermekten çekinmeyeceksin ve verirken söylenmeyeceksin, ancak ödülün iyi Karşılayıcısının kim olduğunu bileceksin.Didake 4:7 Aldığın şeyleri ne eklemeden, ne de çıkarmadan koruyacaksın.Didake 4:13 Kötülükten sonuna kadar nefret edeceksin. Doğrulukla yargılayacaksın.

12. Bir bölünme neden olmayacaksın ama tartışanları bir araya getirerek barışacaksın.Didake 4:3 Günahlarını itiraf edeceksin. Kötü bir bilinçle duaya yaklaşmayacaksın. Bu, ışığın yoludur.Didake 4:14

Bölüm 20Didake’nin 5. bölümündeki buyrukların birçok benzerliğine dikkat edin

1. Fakat Kara Olan’ın yolu eğri ve lanetle doludur. Çünkü bu, ceza ile sonsuz ölüm yoludur ve içinde [yürüyenlerin] canını mahveden şeyler vardır: Putperestlik, kendine fazla güven, gücün yüceltilmesi, ikiyüzlülük, ikiyüreklilik, zina, cinayet, hırsızlık, kibir, günah, aldatma, kötülük, inatçılık, büyücülük, sihirbazlık, açgözlülük, Tanrı korkusunun eksikliği.

2. İyilere zulmeden, hakikattan nefret eden, yalanı seven, doğruluğun ödülünü bilmeyen, iyiliğe ve doğru yargıya sarılmayan, dul ve öksüze bakmayan, Rab korkusu için değil, kötülük için uyanık olan, kendilerinden yumuşak huyluluk ve sabır çok uzak ve mesafeli olanlarıdır. Boş şeyleri seven, karşılığın peşinde koşan, yoksula acımayan, iç güç altında ezilen için emek vermeyen, iftirada kolay bulunan, kendisini Yaratanı tanımayan, çocuk katili olan, Tanrı tarafından yaratıldığını bozan, muhtaç olandan yüz çeviren, mazluma eziyet eden, zenginin savunucusu olan, fakirlerin adaletsiz hakimi olan, tümüyle günahkâr olanlarıdır.

Bölüm 21

1. Öyleyse, yazılmış olanların sayısı kadar Rab’bin buyruklarını öğrenmiş olanların bunlarda yürümeleri iyidir. Çünkü bunları yerine getiren, Tanrı’nın egemenliğinde yüceltilecektir. Diğerleri seçen yaptıklarıyla birlikte yok edilecektir. Bu nedenle diriliş vardır, bu nedenle karşılık vardır.

2. Yüksek mevkilerde bulunanlara rica ediyorum, eğer benim iyi tavsiyemden herhangi bir nasihat alacaksanız, aranızda kendileri için iyi hizmet edebileceğiniz kişileri bulundurun. Başarısız olmayın.

3. Kötü Olan’la birlikte her şeyin yok olacağı gün yakındır. Rab ve ödülü de yakındır.

4. Tekrar tekrar rica ediyorum, birbirinize iyi yasa koyucular olun. Birbirinizin sadık danışmanları olarak kalın. Her türlü ikiyüzlülüğü kendinizden çıkarın.Didake 4:12

5. Şimdi bütün dünyanın hükümdarı olan Tanrı, size her türlü bilgeliği, içgörü, anlayışı, buyruklarının bilgisini ve sabrı versin.

6. Ve Tanrı’dan öğretilin, Rab’bin hepinizden istediğini arayın ve bunu yapın ki, yargı gününde bulunabilesiniz.

7. Ama eğer iyiye dair bir anı varsa, beni hatırlayın; bu şeyler üzerinde derin derin düşünün ki, arzum ve uyanıklığım iyi bir şeye dönüşsün. Hepinize yalvarıyorum, bunu bir iyilik olarak rica ediyorum.

8. Güzel kap yanınızda olduğu süreceBu büyük olasılıkla fiziksel bedene bir referanstır, bunlardan hiçbirinden yoksun olmayın, aksine sürekli olarak bunları arayın ve her buyruğu yerine getirin, çünkü layıktır.

9. Dolayısıyla, sizi sevindirmek için elimden geldiğince [size] yazmaya daha da acele ettim. Kurtulun, sevgi ve barışın çocukları. Görkemin ve tüm lütfun Rabbi ruhunuzla olsun.

Barnabas’ın Mektubu

“Barnabas Mektubu” Tanrı’yı Arzulamak ekibinden Travis Owens tarafından birebir çeviri yaklaşımı esas alınarak orijinal Grekçeden Türkçeye çevrilmiştir. Köşeli parantez içindeki notlar çevirmen tarafından alınmıştır.

Son güncelleme tarihi: 23.07.2026

Dipnotlar